Nitrox nedir?

Ne olduğu

Soluduğumuz hava kabaca beşte bir oksijen, geri kalanı büyük ölçüde azot. Nitroxta oksijen payı artırılıyor, azot payı azalıyor. Yaygın karışımlar oksijen yüzdesiyle anılıyor: yüzde 32 ve yüzde 36 en sık görülenler.

Azot payının azalması, aynı derinlikte aynı sürede vücuda giren azot miktarını azaltıyor. Kazanç doğrudan buradan geliyor: aynı derinlikte dekompresyonsuz kalabileceğin süre uzuyor ya da aynı sürede azot yükün daha düşük kalıyor.

Derinlik sınırını genişletmiyor, daraltıyor

Dikkat: En sık karşılaşılan yanlış anlama bu. Nitrox seni daha derine indirmiyor. Oksijen oranı arttıkça izin verilen azami derinlik azalıyor.

Sebebi şu: derinlikle birlikte solunan gazın her bileşeninin kısmi basıncı artıyor. Oksijenin kısmi basıncı belirli bir eşiğin üzerine çıktığında toksik hâle geliyor ve merkezi sinir sistemi üzerindeki etkisi suyun altında nöbetle sonuçlanabiliyor. Karışımdaki oksijen yüzdesi ne kadar yüksekse bu eşiğe o kadar sığ derinlikte ulaşılıyor.

Bu yüzden her karışımın kendine ait bir azami çalışma derinliği var ve bu derinlik karışım oranına göre hesaplanıyor. Nitrox eğitiminin asıl konusu da tam olarak bu hesap.

Neden ayrı eğitim gerekiyor

Eğitim üç şeyi öğretiyor ve üçü de suyun dışında yapılıyor.

1. Analiz: tüpün içindeki karışımın gerçekte kaç olduğunu analizörle kendin ölçüyorsun. Etikette yazan değil, ölçtüğün değer geçerli.
2. Hesap: ölçtüğün orana göre o dalışın azami derinliğini buluyorsun ve planı ona göre kuruyorsun.
3. Etiketleme ve kayıt: tüpü işaretliyor, dolum kaydını imzalıyorsun. Karışık tüplerin bulunduğu bir teknede etiket tek ayırt edici.

Dikkat: Tüpü kendin analiz etmeden ve etiketini doğrulamadan nitroxla asla dalma. Analiz dalgıcın kendi sorumluluğu; dolumu yapan kişinin sözü bu sorumluluğu devralmıyor.

Kimin için mantıklı

Kazanç, azot yükünün belirleyici olduğu dalışlarda ortaya çıkıyor: günde birden fazla dalış yapanlar, orta derinlikte uzun süre kalmak isteyenler, birkaç gün üst üste dalış programı olanlar. Tekne turlarında ikinci ve üçüncü dalışın süresi belirgin biçimde uzuyor.

Tek ve sığ bir dalış yapacaksan kazanç sınırlı; zaten dekompresyonsuz sınıra yaklaşmıyorsun. Çok derin dalışlarda ise nitroxun azami çalışma derinliği devreye giriyor ve karışım kullanılamıyor.

Bölgende hangi merkezin nitrox dolumu verdiğini kulüpler dizininden sorabilirsin; her merkezde bulunmuyor.

Dalış bilgisayarını ayarlamayı unutma

Bilgisayarını kullandığın karışıma göre ayarlamazsan cihaz havayla daldığını sanarak hesap yapıyor. Bu durumda cihaz sana gerçekte olduğundan daha kısa bir dekompresyonsuz süre veriyor, yani güvenli tarafta kalıyorsun ama nitroxun kazancını da kullanamıyorsun.

Asıl tehlikeli olan tersi: cihazda nitrox ayarlı kalıp tüpe normal hava doldurmak. O zaman cihaz olduğundan daha uzun süre veriyor. Her tüp değişiminde ayarı yeniden doğrula. Dekompresyon ve azot yükü konusunun tamamı dekompresyon sayfasında anlatılıyor.